SLIKARSTVO MANASTIRA MILEŠEVA

ARHITEKTURA GLAVNE CRKVE I IZGLED MANASTIRSKIH ZGRADA

 
  1. Istočni prostor
  2. Potkupolni prostor
  3. Severna pevnica
  4. Južna pevnica
  5. Zapadni prostor naosa
  6. Priprata
  7. Spoljna priprata

Glavna crkva manastira Mileševe pripada, po arhitektonskim obeležjima, drugom, zrelom dobu monumentalne arhitekture u Raškoj.

Mileševski hram je prvobitno bio oblikovan kao jednokupolna jednobrodna građevina. Sastojala se od priprate, naosa sa dve pevnice, i oltarskog prostora.

Istočni deo crkve ima veliku polukružnu apsidu i dve manje, dodate uz njene bokove. Ova dva bočna odeljenja, proskomidija i đakonikon, kao i donji deo srednje apside, dobili su današnji oblik u obnovi 1863. godine. Između apside i naosa , umesto istočnog traveja, možda je postojao poseban luk, o čemu svedoče uzani kameni venci, sačuvani na oba kraja apside, sa kojih je luk počinjao.

Naos čine pravougaoni potkupolni prostor i uzani zapadni travej, međusobno odvojeni sa dva jaka pilastara. Kupolnu konstrukciju nose po jedan poprečni luk na istočnoj i zapadnoj strani i po dva prislonjena luka na severu i jugu. Prislonjeni lukovi su udvojeni da bi se iz pravougaone došlo do kvadratne osnove , nad kojom je izgrađen kružni tambur sa kupolom. Svi lukovi su prelomljeni u temenu, kao i u najvećem broju raških crkava, a u njihovim oslincima nalaze se uzani kameni venci.

Stara priprata je prvobitno bila zamišljena kao poluotvoren trem, sa po dva prolaza na severnoj i južnoj strani, a na zapadnoj su , možda bila i tri otvora. Ovi otvori su zazidani pre slikanja fresaka, tako da se u crkvu, kada je bila završena, ulazilo samo kroz jedna vrata, i to sa zapadne strane.

Spoljna priprata je imala prizemlje i sprat. Produžni zidovi prizemlja prvobitno su bili podeljeni na četiri dela pomoću pilastera spojenih polukružnim lukovima. Svod je sačuvan samo na istočnoj starni. Na zapadnom zidu, u prizemlju , sa obe strane ulaza, postojala su dva jednodelna prozora. Oni su zazidani pre oslikavanja priprate. Tako je dobijen mračan prostor, verovatno da bi tu bila grobnica Svetog Save.

Kapele uz bočne strane priprate su mali pravougaoni prostori sa istaknutim apsidama na istočnoj strani, polukružnim spolja i iznutra.

Spoljne oblike stare crkve odlikuje visok brod, pokriven dvoslivnim krovom. Na istočnom kraju broda uzdiže se kupola na okruglom tamburu. Kupolna konstrukcija uvučena je u odnosu na ravan podužnih zidova. Prvi put u raškoj arhitekturi kockasto postolje kupole ne nastavlja se na bočne zidove crkve, već je uže od broda.

Arhitektura mileševske crkve nije u potpunosti razjašnjena. Istraživanja iz poslednjih godina donela su mnogo novih podataka, ali su neke pojedinosti ostale nepoznate. Kada budu okončana arheološka iskopavanja i kad se obije malter sa unutrašnjih površina zidova hrama, izvesne nedoumice će se sigurnije i potpunije razrešiti.


PRETHODNA
STRANA
POCETAK SADRŽAJ SLEDECA
STRANA