SLIKARSTVO MANASTIRA MILEŠEVA

NOVO OSLIKAVANJE MILEŠEVE

 

Prvobitno mileševsko slikarstvo je do XVI veka bilo već znatno oštećeno, pa se pristupilo ponovnom oslikavanju naosa novim slojem fresaka, koje se u nauci pripisuju slikaru i književniku Longinu i njegovoj slikarskoj družini, oformljenoj u obnovljenoj Pećkoj patrijaršiji. Nema pisanih svedočanstava o godini nastanka novih mileševskih fresaka, ali se one, po najbližoj srodnosti sa stilom mlađih fresaka u Bogorodičinoj crkvi u Studenici, datuju oko 1568. godine. Pažljivim nanošenjem fresko-maltera bez oštećenja nove freske su prekrile staro slikarstvo. Negde su čak i ponovile njegovu ikonografiju, kao na kompozicijama Jevanđeliste Jovana na jugoistočnom pandantifu, Tri mladića u peći ognjenoj i u Pokajanju Davidovom u južnoj pevnici, Četrdeset sevastijskih mučenika u severnoj pevnici a verovatno i na Krštenju Hristovom, predstavljenom na južnom zidu zapadnog traveja. Negde se odstupilo i od prvobitnog redosleda i od ikonografije kompozicija. Tako, nova kompozicija Tajne večere prekriva na južnom zidu iznad pevnice staru sliku Silaska u Ad. Na istočnoj strani kubičnog postolja nova slika Vaznesenja Hristovog, postavljena je preko stare predstave Hristovog blagosiljanja apostola pre vaznesenja, dok je na zapadnom zidu kubičnog postolja, preko slike Evharistije, naslikan Silazak Svetog Duha na apostole. Ponovljene su i neke pojedinačne slike svetitelja. Na severoistočnom pilastru sa njegove istočne strane je slika Svetog Jovana Damaskina, a sa zapadne strane, u drugoj zoni, delimično je obnovljena predstava arhanđela Gavrila iz Blagovesti i ispod njega predstava Bogorodice u dve zone, koja se molitveno obraća Hristu na naspramnom jugoistočnom pilastru.

Izgleda da prilikom oslikavanja novim slojem fresaka u XVI veku nisu pokriveni svi oštećeni zidovi, pa su u XVII veku dalje živopisani neki delovi hrama. Fragmenti novog sloja fresaka vide se sada samo na severnom zidu đakonikona u delimično sačuvanom ciklusu sv. Stefana Prvomučenika. Čitave su kompozicije: Prezvirter Lukijan obaveštava episkopa Jovana o svojoj viziji; Episkop Jovan pronalazi mošti sv. Stefana; Prenos moštiju sv. Stefana na Sion.

Verovatno je u obnovi slikarstva u XVII veku na istočnoj strani severnog prozora spratne kapele nad eksonarteksom naslikan krst sa rascvetalom vrežom u donjem delu i tri poprečna kraka sa ispisanim slovima. Ovakav krst sa kriptogramima simboliše vaskrsenje preko Hristove krsne smrti i ima uneralni smisao u prostorima sepulkralne namene. Krst takođe ima moć da štiti od demona i da odgoni zle sile, pa je često i slikan u prozorima i na ulazima u hramove.


PRETHODNA
STRANA
POCETAK SADRŽAJ SLEDECA
STRANA